Chính Đại tướng đã dạy cho chúng tôi thế nào là người lính của nhân dân…”
Chu Thơm. Bỏ qua vị trí chức sắc, bỏ qua danh phận thấp hèn hay cao sang, bỏ qua những ranh giới tuổi tác, sức khỏe, mọi người có mặt tại nơi này để tưởng nhớ trước anh linh của Người. Lối vào nhà Đại tướng. Có rất nhiều người từ xa đến đều lặng người xúc động và nước mắt tuôn rơi khi cúi đầu trước di ảnh của Người ngay tại căn nhà bé nhỏ đơn sơ này
Cụ bà Vũ Thị Ngách (83 tuổi) người của dòng họ Vũ – Võ ở làng Mộ Trạch, xã Tân Hồng, huyện Bình Giang (tỉnh Hải Dương), đang ốm nhưng cũng “phải vào đây bằng được để được viếng thăm và tưởng vọng Đại tướng một lần…”. Các em học sinh học trò vẫn còn quá nhỏ để hiểu rằng sự ra đi của Đại tướng là một mất mát không gì có thể bù đắp được. Với ông, kỷ niệm về Đại tướng là kỷ niệm về sự ấm áp tình người rất đỗi thân mật.
Có nhẽ ước mơ thèm khát về một sơn hà độc lập tự do cũng bắt đầu từ căn nhà quá đơn sơ và giản dị này. Thầy nói: “ Những người lính như chúng tôi, khôn xiết cảm phục và kính trọng biết ơn Đại tướng
Đại tá Nguyễn Bội Giong nguyên là Thư ký Quân sự ở Văn phòng Tổng Chính ủy (bên trái) và nhà sư Thích Thanh Hạnh nghẹn ngào viết những lời tri ân chia biệt trong sổ tang.
Nhân chứng thời gian, không chỉ căn nhà này, mà còn 2 cây vũ sữa và cây khế cổ thụ tuổi hơn trăm năm, chứng kiến những thăng trầm của giang san, vui buồn của gia đình cậu Văn –Vị Đại tướng kỳ tài và đay đả dạy sử thâm uyên sau này, thời còn bé thơ. Tôi tin tức rằng đời tiếp bước của làng Yên xá, của Lệ Thủy, của Quảng Bình… sẽ xứng đáng với truyền thống tiên nhân.
Nhưng đắp những khuân mặt trẻ mỏ hồn nhiên ấy là nét u buồn trĩu nặng. Chiếc cổng cũ kỹ, ngay từ nên ngoài đã đặt kín những vòng hoa tưởng vọng Đại tướng
Ông đã vượt 600 km, từ Hà Nội, đi gần trắng hôm sớm 10/10 để kịp đến An Xá viếng Đại tướng. Cụ bà Vũ Thị Ngách ở Hưng Yên cúi đầu ngó vong linh của Người thư thái nơi cửu nguyên Nhà sư Thích Thanh Hạnh (tên tục là Lê Duy Nhượng, là người lính thuộc Sư đoàn 9, Quân đoàn 4 ở mặt trận Sài Gòn – Gia Định, thương binh hạng nặng, xuống tóc sau khi chiến tranh kết thúc), ở tận Quảng Ninh, hai tay chống nạng, mong kịp vào đây để kịp tưởng niệm Người.
Nhà sư Thích Thanh Hạnh chống nạng đến viếng Đại tướng. Trong bộ lễ phục, ánh nhìn của Người trông gần gụi và ân nghĩa biết bao. Những vòng hoa còn kéo dài thêm, ra tận ngõ, bởi những đoàn khách đến viếng Đại tướng càng ngày càng nhiều hơn… Bức ảnh Đại tướng đặt chính giữa căn nhà, giữa những bó hoa, vòng hoa tươi thắm
Căn nhà nhỏ của Người được bao quanh bởi hàng rào cây được cắt tỉa ngang tầm thắt lưng người. Trong khoảng thời gian từ tháng 2/1948 đến 6/1951, ông Giong là Thư ký Quân sự ở Văn phòng Tổng Chính ủy với công việc hằng ngày giúp Đại tướng dự thảo Huấn lệnh, mệnh lệnh chỉ đạo quân sự.
Đại tá Nguyễn Bội Giong (88 tuổi) nguyên là Thư ký Quân sự ở Văn phòng Tổng Chính ủy, vừa viết những lời chia buồn trong sổ tang, vừa xúc động gạt dòng nước mắt. Tham dự trận mạc Việt Minh cùng toàn quốc kháng chiến, đến tháng 2/1948, ông Giong được điều động về làm bí thơ viên của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Tại An Xá, ngày 11/10/2013, dòng người đổ về ngôi nhà thời thơ ấu của Người càng ngày càng đông hơn, bất chấp trời Quảng Bình đổ mưa nặng hạt.
Trước đó, ông đã vào viếng Đại tướng ở số nhà 30 Hoàng Diệu (Hà Nội).
