Những ngôi nhà cổ của ông Hương quản Hòa (khu vực Tân Mỹ), ông Hương bộ Nguyễn Văn Tị, ông Hương cả Trần Ngọc Tánh
Không ít “đại gia” - quan chức thời Pháp và những bá hộ, hội đồng, điền chủ xứ Nam Kỳ vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 - đã chọn CL Tân Lộc làm nơi xây nhà, nghỉ dưỡng. Mênh mang sông nước cù lao. Khí hậu mát mẻ, sông nước trong lành, cây trái quanh năm tươi tốt.
Nơi này đường đi đầy lau lách, chim biển và cò quen bóng người. 000m2 do chính ông - người giàu nhất xứ cù lao lúc đó - đứng ra xây dựng năm 1935. Cần Thơ hơn 40km, CL Tân Lộc mọc lên giữa sông với chiều dài hơn 15km, chiều ngang gần 2km. Một góc bên trong ngôi nhà cổ của ông Sáu Thế. Là cháu đời thứ 7 của tổ tiên từ miền Trung vào CL Tân Lộc lập nghiệp, ông Sáu Thế kể lại: Năm 1783, chúa Nguyễn Ánh (Nguyễn Phúc Ánh) bôn tẩu Tây Sơn, trú quân ở Bảo Tiền, Bảo Hậu (nay là Lai Vung, Đồng Tháp).
000 đồng Đông Dương - số tiền có thể mua hàng ngàn con trâu thời đó. Hiện CL này còn nhiều nhà cổ thuộc vào hàng “độc” do phong cách và sự no đủ của các gia chủ thời đó. Hiện ông Trần Bá Thế (Sáu Thế, con trai thứ 6 của ông Thoại) trông giữ ngôi nhà này.
Mặt tiền nhà có phong cách theo phương Tây, có hàng cột chống đỡ mái với hoa văn tinh xảo.
Cách trọng điểm TP. Đặc biệt, có nhiều quan chức, địa chủ phong lưu ở Long Xuyên, Châu Đốc, Sa Đéc tìm đến mua đất đai, xây nhà
Một lần, vua tôi sang thôn Tân Lộc, chúa Nguyễn Ánh thấy phong cảnh đẹp nên để lại một số tuỳ thuộc vừa làm tai mắt dò la đường đi nước bước của Tây Sơn, vừa khai thác lập ấp.
Một số tư liệu khác cho biết, CL này trước kia có tên là Sa Châu (CL Cát), nằm ở hạ lưu sông Cường Oai (Hậu Giang bây chừ) với tên gọi thôn Tân Lộc (tổng Vĩnh Trung, huyện Vĩnh An, trấn Vĩnh Thanh).
“Biệt thự” của “đại gia” xưa Ngôi nhà cổ nổi danh của ông Hội đồng Trần Thiên Thoại (khu vực Tân An) tọa lạc trên diện tích 10.
Năm Gia Long thứ 15 (1816), thôn Tân Lộc đổi thành thôn Tân Lộc Đông (huyện Vĩnh Định, trấn Vĩnh Thanh).
Đáng lo là hiện những ngôi nhà cổ ở CL Tân Lộc đang dần bị xuống cấp, rất cần được duy tu, bảo dưỡng nếu không sự bào mòn của thời gian sẽ lấy đi những giá trị lịch sử - văn hóa độc đáo của nó. Trong nhà có nhiều tủ cẩn xà cừ; những bức liễn, hoành phi chạm khắc tinh xảo những hình ảnh theo các truyện tích cổ hoặc đơn giản là cảnh quan tự nhiên với sinh hoạt của con người.
Được sự bảo dưỡng của con cháu qua các đời, ngôi nhà hiện vẫn còn giữ được kiến trúc, từ màu nước vôi quét tường đến nội thất. Cũng có vô thiên lủng món đồ cổ được trưng bày bên trong. Quang cảnh phía trước một ngôi nhà cổ ở cù lao Tân Lộc. Theo lời kể của các bậc cao niên, CL Tân Lộc nổi lên mặt nước cách nay trên dưới 400 năm do sự bồi lắng của phù sa cát từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ về.
Theo ông Sáu Thế, xây ngôi nhà tốn 7. Trong số những người định cư có ông Võ Văn Huấn - một viên quan của chúa Nguyễn Ánh đổi họ là Trần Văn Huấn - chính là ông tổ 7 đời của ông Trần Bá Thế.
Mỗi món đồ cổ có gốc gác khác nhau, hồ hết đều là “hàng hiệu” dành riêng cho các bậc “vương giả” ngày đó. Ngôi nhà xây dựng năm 1935 với phong cách “Đông Tây hội ngộ”, có hình vuông, diện tích nhà trước khoảng 400m2.
, CL Tân Lộc nghiễm nhiên trở thành nơi “đất lành chim đậu”, từ hàng trăm năm trước đã cuộn đông đảo cư dân về đây sinh sống. Cả thảy ngôi nhà xây tường 20 (2 lớp gạch tiểu xưa) nên khi bước vào nhà rất mát mẻ, luôn có gió thổi kể cả khi đóng kín cửa.
